Blogs

Onderaardse rivier
Ik was al vaker in een grot geweest. Maar afgelopen week werd ik diep geraakt toen we in een bootje over een ondergrondse rivier voeren. Vijf verdiepingen daalden we af door de holtes van Moeder Aarde. Met trappen, ooit daar aangelegd, opdat we daar diep in de aarde bij deze levensader konden komen.

We voeren onder begeleiding van een gids, die ons naar een ondergrondse waterval bracht. Indrukwekkend hoe daar met volle kracht het water naar beneden ‘viel’ en stroomde. Helaas konden we vandaar niet verder varen, aangezien de ondergrondse rivier door de regenval te zeer was aangezwollen en de waterstand te hoog was geworden.

Ik moest steeds denken aan de metafoor waarover Clarissa Pinkola Estés schrijft in haar boek De Ontembare Vrouw: de “Rio Abajo Rio”, de rivier onder de rivier. “Wanneer die grote ondergrondse rivier de mondingen en vertakkingen in onze psyche eenmaal gevonden heeft, zal ons creatieve leven zich als een wilde rivier vullen en legen, aanzwellen en afnemen met de seizoenen.”
Evenals haar woorden: “De creatieve kracht stroomt over het terrein van onze psyche op zoek naar natuurlijke holten, de arroyos, de kanalen die er in ons bestaan en maakt ons tot zijrivieren en bekkens; wij zijn de poelen, meren, beken en wijkplaatsen ervan. De wilde creatieve kracht stroomt in elke bedding die we hebben, die waarmee we geboren zijn maar ook die welke we eigenhandig gegraven hebben. We hoeven ze niet zelf te vullen, we hoeven ze alleen aan te leggen.”

Het bevaren van deze rivier doet mijn eigen creatieve stroom weer aanzwellen. Ze inspireert me. Het maakt me opnieuw weer enthousiast over de verhalen in dit prachtige boek, waarbij de metaforen steeds veel zichtbaar maken over mijn persoonlijke leven.
Daar werk ik mee in de Ontembare Vrouwengroepen.

Verdroogd
Triest werd ik, toen ik thuiskwam van een weekje aan zee, bij de aanblik van onze mooie kleine Acer, een rode Japanse esdoorn. De grond lag bezaaid met een groot deel van haar bladeren. Opgekruld en verdroogd door de hitte en gebrek aan water.

Het raakte me. Niet alleen omdat ik nu niet meer van haar prachtige rode bladertooi kan genieten, vooral in het najaar is dat zo mooi. Maar ook omdat ik er iets van herken in mezelf.
Soms heb ik van die momenten dat ik me opgedroogd kan voelen, behoefte heb aan voeding en inspiratiestroom. Alsof het sap er dan uit is en ik droog sta, het stroomt dan niet in mij.
Heb je dat ook wel eens?
De Ontembare Vrouw is voor mij een voedingsbron, ze brengt me in contact met de plek in mezelf waar ik mij weer vullen kan, ze wijst me de weg, ze inspireert me.
Vandaar dat ik trajecten aanbied aan vrouwen om zich te laten voeden en te laten inspireren.

Marktkoopvrouw van de magische wereld
Toen ik jaren geleden op de markt bij een kraam stond begon een marktkoopman luidkeels te roepen: “Lekkere kersen, mooie aardbeien!” Mijn dochter, toen 2 jaar, schrok zich een hoedje bij dit harde stemgeluid. Ze barstte in tranen uit.
Wat voor deze koopman vanzelfsprekend is om zijn waren zo aan te prijzen, is het voor mij een ontdekkingsreis wat míjn manier is. Wil ik mijn ‘waren’ aan-prijzen? En bovendien: wat zijn mijn ‘waren’? Wat bied ik nou éigenlijk aan?

Ik zoek naar woorden om aan anderen over te brengen wat ik doe en wat het je brengt. Maar dekken deze woorden waar het in wezen over gaat?
Ik wil vrouwen raken in hun verlangens. Verlangens waarnaar?
Toen ik de vrouwen opdracht gaf hun diepste verlangen te verwoorden, omschreven ze dit als: vrij-zijn, mezelf zijn, samenvallen met wie ik ben, tot mijn recht komen, onvoorwaardelijke acceptatie van wie ik ben. Ze omschreven allen iets van wat ook mij voortdrijft.
En zodoende getuig ik in al mijn schrijven van waar het leven mij heeft geraakt en daarmee ook mijn diepste verlangens heeft aangewakkerd en me in beweging bracht en brengt. Ik wil vrouwen inspireren en aanmoedigen om hun verlangens te volgen en daarvoor stappen te zetten. Gewoon omdat het zoveel levensvreugde brengen kan.

Ik ben geen verkoper. En bovendien neemt de ene vrouw net weer iets anders dan voor de andere vrouw mee uit een Cyclus Ontembare Vrouw.
Het boek De Ontembare Vrouw, dat ik als leidraad neem, veelzijdig. Zoveel facetten van vrouw-zijn komen aan de orde.

In mijn laatste flyer schreef ik:
“Hoe zou je kijken, praten, lachen, bewegen, ademen en hoe zou je stem klinken als je werkelijk zou leven vanuit je oorspronkelijkheid, je eigen wilde natuur? Niet meer anders hoeven zijn. Niet meer naar anderen hoeven te kijken, maar rustig bij en met jezelf zijn. Zijn die je werkelijk bent. Hoe zou je je dan voelen?
De natuur ontluikt, groeit en bloeit én leeft. Ook daar waar ze heel verstild in de aarde haar onzichtbare werk doet. Ze is ongeremd en houdt zich niet terug. En ze heeft haar eigen ritme. Laat je door haar inspireren.”

Waar de ene vrouw zich opnieuw inschreef, omdat deze tekst haar nieuwsgierigheid prikkelde, schreef een andere deelneemster in haar evaluatie het volgende:
“Ik zou zeker niet de woorden gebruiken die op de flyer staan, want ik zelf zou daar niet door aangetrokken worden…. Ik zou zeggen: laat je meenemen/ stap in de magische wereld van oude sprookjes, en de verborgen boodschappen die je onderbewuste weten activeren. Laat je onderbewuste tegen jou spreken met wat je diep van binnen al weet en verdiep je ervaringen met de magische kennis die in de oervertelling ligt besloten. Dederiek begeleidt je daarbij op een mooie, rustige en diepgevoelde en doorvoelde wijze. Dat is wat ik ervaren heb en daarom wil ik doorgaan.”

Me verdiepend in een nieuw verhaal voor het volgende seizoen voel ik de kracht van haar woorden. Ik verwonder me over het feit dat een verhaal me kan raken op een laag waar mijn persoon het nog niet weet of begrijpt. Dat vraagt een overgave aan wat zich ontvouwen wil.
Ook schreef ze over mij: “Vanuit jouw eigen diepe verbinding met de ‘waarheid achter de dingen’ kan je een sfeer creëren waarin anderen in de wereld naar binnen kunnen treden en er contact maken met wat er voor hen op dit moment helend kan zijn. Eigenlijk de onderwereld, waar de verhalen ontstaan en verzameld zijn; waar wij uit putten in het leven van het script in dit leven, aanvankelijk onbewust maar steeds meer bewust en meer zelf scheppend.”

Gevangenschap
Er zijn regelmatig van die momenten waarin ik me gevangen kan voelen. Dat gevoel van gevangen te zitten richt zich naar buiten. Naar regels, naar mensen, naar normen. Het roept bij mij een innerlijk verzet op. Soms voel ik me echt bekneld en zie ik de uitweg even niet meer.
Vanmorgen realiseerde ik me opnieuw weer dat de weg naar mijn vrijheid écht in mezelf zit. Of ik nou rechts of linksom ga, in feite maakt het niet uit. Als voorbeeld: of ik nou aangenomen of afgewezen wordt voor een baan, in beide gevallen kunnen dezelfde innerlijke reacties opkomen: een gevoel van opluchting of een gevoel van vastzitten. Ikzelf ben degeen die kan kiezen tussen beide. In die keuze ligt mijn vrijheid. Pak ik die of houd ik mezelf gevangen?
Al mijn terughouden óf het mezelf laten zien en horen zijn daar een uitdrukking van.
De Ontembare Vrouw her-innert me steeds dat die vrijheid er altijd is en in mezelf zit.

De Ontembare Vrouw nodigt je uit om te léven. Spelen; je stem laten horen; bewegen, geheel op eigen wijze; je uniciteit laten zien, in plaats van je aan te passen, je “gekheid” ruimte geven; je kwetsbaarheid en je kracht te tonen. Dat is zo heerlijk, daar ligt vreugde.
Het overleven is de gevangenis. Terughouden, volhouden, uithouden, onthouden, kleinhouden, inhouden (grappig: allemaal woorden met “houden”) doen je inperken en geven een gevoel van vast te zitten. Ook in de uitdrukking “geen houding weten te geven” zit het gevangen-zitten verborgen. Voor wie, voor wat zou je dat doen?

Aan gevangenschap is ook nog iets anders verbonden. In het echte leven geldt dat een gevangene schuldig wordt bevonden. Dat is de reden waarvoor een mens gevangen wordt gezet.
Hoe zit het met de eigen schuld bij gevoelens van gevangen-zitten?
In mezelf ontdek ik dat gevoelens van schuld en schaamte maken dat ik onvrij word, dat ik niet meer handel, dat ik me terugtrek. Mijn innerlijke criticus fluistert mij in dat ik schuldig ben. Maar is het waar? Meegekregen via de voorouderlijn en/of de maatstaf in de maatschappij. Ik ben er niet ongevoelig voor. Maar, als ik de pijn, die de schuld en de schaamte in mij teweegbrengen, toe kan laten en ga doorvoelen, voel ik dat ik weer opnieuw kan kiezen en dat ik daarmee mijn eigen vrijheid toeëigen.

Dit en nog vele andere thema’s komen langs in een Cyclus Ontembare Vrouw.
In een groep van vrouwen ga je onderzoeken, kun je je spiegelen en kan je spelenderwijs ontdekken hoe het bij jou zit en of je dat nog dient.

Tot slot: En de foto?
Ook bij het posten van dit plaatje, of eigenlijk al eerder – bij het laten maken van deze foto -, was er de uitnodiging of uitdaging aan mij: hoe vrij ben ik? Vrij van wat de voorbijgangers tijdens het fotograferen en jij, de lezer, hiervan zullen denken. Eenmaal die vrijheid toegeëigend voel ik mijn speelsheid daarin. En dat is genieten!

Lef of moed?
Toen de vrouwen binnen kwamen zag ik het al aan hun blikken, de manier van bewegen en ik hoorde het in de klank van hun stemmen.
De vrouwen hadden de opdracht gekregen iets in te brengen, iets te doen, wat ze nog nooit eerder hadden gedaan. Iets nieuws waar ze naar verlangden om daar een stap in te zetten, iets wat ze wilden ervaren, onderzoeken, maar wat ze ook spannend vonden. Iets wat hen uitdaagde. Het hoefde niet iets groots te zijn, want hele kleine stappen die gezet worden kunnen soms al groots aanvoelen of een belangrijke verschuiving teweegbrengen. Als zodanig kan het dan als een initiatie werken.
Toen de vrouwen bijeen zaten waren ze gespannen. Bang voor wat er komen zou.
We raakten in gesprek over dat het zo spannend was. De één zei dat ze bang was om zichtbaar te worden, een andere vrouw twijfelde of het wel goed genoeg zou zijn, weer een ander was bang voor een blackout en zo kwamen er een tal van redenen langs.

Ik vertelde hen dat ik zelf vroeger voor alles bang was. Nee, niet om alleen in het bos of de duinen te lopen, wat menig vrouw nooit zal doen. Maar meer waar het betreft dat ik iets van mezelf moet laten zien, daar waar ik moet presteren. En nog steeds speelt angst wel een rol in mijn leven. Heel lang heeft mijn angst me ervan weerhouden om stappen te zetten. Ik bevroor en deed liever niets dan dat ik het risico aanging.
Ooit zei een therapeut tegen mij: “Jij moet veel dingen doen waar je bang voor bent.” Het was een mooi advies, dat ik toen in de wind sloeg, omdat ik er echt nog niet aan toe was. Maar ik heb het nooit vergeten.
Op een gegeven moment kwam er een omslag in mij. Ik had er schoon genoeg van: mijn verlangen werd groter dan mijn angst. Wat bevrijdend was het om te ontdekken dat ik meer in huis had dan ik dacht. En dat ik, naarmate ik meer spannende dingen deed, ook minder bang werd. Sterker nog, ik genoot van alle overwinningen in mezelf.

In de vrouwengroep vertelde een vrouw dat ze in haar leven al veel spannende dingen had gedaan, de gekste dingen. Ze had zich niet laten weerhouden door haar angst. Maar ze miste de vreugde die daarna kan komen. Eerder was er bij haar de gedachte: wat heb ik nou toch weer gedaan. Zij was ook degene die erg tegen deze bijeenkomst op zag. Eigenlijk voelde ze elke bijeenkomst dat ze liever thuisbleef.
Ik vroeg haar hoe ze dat dan al die jaren gedaan had: al die spannende dingen, die ze afschuwelijk vond. “Deed je het met lef of vanuit moed?”
Vaak gebruiken we deze woorden door elkaar, als dat ze hetzelfde zijn. Voor mij zijn ze wezenlijk anders.
Ze kwam er al voelend en pratend achter dat ze vaak de dingen vanuit stoerheid, dus met lef had gedaan.

Voor mij geldt dat ik met lef óver mijn angst heenstap. Bij wijze van spreken: God zegen de greep, ogen dicht en springen maar óf mezelf opblazen, stoer-zijn en gaan met de banaan.
Met moed neem ik mezelf – mét mijn angst – mee in wat ik doe. Mijn handeling wordt dan gedragen. Zo blijf ik in contact met mezelf en mijn angst. Misschien daardoor wat minder perfect, maar toch. En dat voelt, ondanks de kwetsbaarheid van dat moment, zo krachtig.

Zo nodigde ik de vrouwen op deze ochtend uit om op deze manier hun ‘ding’ in te brengen. Met de angst, waardoor ze aanwezig konden blijven. Want wanneer je vanuit lef de dingen doet, wordt een deel in jezelf, de angst, opzijgeschoven. Je stapt ergens overheen.
Het werd een rijke ochtend. En de vrouwen straalden toen ze weer naar huis gingen.

Dit is een greep uit vele momenten van samen-zijn in een Cyclus Ontembare Vrouw. Elke keer is anders. Steeds weer duik je in jezelf, onderzoek je hoe je het tot nu toe gewend bent te doen en of je dit nog dient en past.

En deze vrouw? Zij heeft zich voor een derde cyclus aangemeld, omdat deelname aan de groepen haar zoveel geeft.

Goud
Dit klompje goud fotografeerde ik afgelopen week in het Teylers Museum in Haarlem.
Sommige mensen houden niet van goud. Laatst nog hoorde ik een vrouw zeggen dat ze niet van dit metaal houdt omdat ze goud associeert met glitter en glamour.
Zelf hield ik vroeger ook niet van goud, ik hield alleen van zilver.
Op school leerde ik ooit dat zilver is verbonden met de maan. Dit metaal spiegelt net als de maan. En goud is verbonden met de zon, een metaal dat straalt, net als de zon.

Voor mij heeft goud een andere dimensie gekregen. En misschien ben ik wel daardoor van goud gaan houden.
Goud heeft voor mij in de loop van mijn leven een metaforische betekenis gekregen. Ik verbind het met dat wat veel (innerlijke) waarde heeft. Zoals een schat of mijn innerlijk goud. In de taal hoor je dat ook terug: “een hart van goud”.

In verhalen kom je vaak het goud tegen. Het goud dat je kwijtraakt of waar je naar op zoek gaat. Het gaat over dat in jezelf wat voor jou veel waarde heeft.
En dat is wat we ook gaan doen in de nieuwe Ontembare Vrouwen Cyclus.
Ben je ook op zoek naar je eigen goud?

Ben je de enige of ben je uniek?
Het is een lange weg: mezelf worden. Nog steeds vraagt het elke dag mijn aandacht. Ik kom van ver. Ooit had ik me heel erg aangepast, omdat ik dacht dat er dan van mij gehouden zou worden. En ik raakte mezelf volledig kwijt. Ik wist niet meer waar mijn grenzen lagen, ik kon geen keuzes maken en ik kende mijn eigen verlangens niet. Maar op deze reis, opzoek naar mezelf, heb ik heel veel ontdekt en geleerd. En het belangrijkste is: het is heel gewoon menselijk om deze weg te gaan, omdat zoveel mensen deze zoektocht afleggen.

Je denkt misschien dat jij de enige bent, de enige die de dingen voelt zoals jij ze voelt, de dingen ziet zoals jij ze ziet. Je houdt het voor je, want je wilt niet anders dan anderen zijn, opvallen of buiten de boot vallen.
Tegelijkertijd wil je graag gezien worden. Echt gezien worden. Maar dat is ook eng.

En natuurlijk, je hebt gelijk, je bent uniek en dus ben je de enige die is zoals jij bent. Dat maakt je bijzonder.
En ja, er is ook een universeel deel, dat heel veel mensen of – iets specifieker – vrouwen, zo voelen en ervaren. Gewoon omdat dat dat bij mens-zijn of vrouw-zijn hoort.

Hoe fijn is het om te ontdekken dat andere vrouwen met dezelfde thema’s leven. Erin zoeken, erin worstelen, eruit leren te groeien.
Het is stimulerend en enthousiasmerend om met andere vrouwen te zijn en elkaar te spiegelen, aan te moedigen en bekrachtigen. En ja, het is misschien ook spannend.

Maar nee, je hoeft niet zoals zij te zijn. Je hoeft niet beter, knapper, slimmer, stoerder, empathischer, grappiger, opgewekter, diepgaander, zelfstandiger, echter, vrouwelijker, serieuzer of krachtiger te zijn. Al dat niet. Jij bent jij. En jij bent het krachtigst als je gewoon bent die je bent. Dus niet als een andere vrouw, maar gewoon jij.

Dus veranderen? Nee, juist niet. Hooguit jezelf niet meer aanpassen, je niet meer anders voordoen dan dat je bent of voelt, jezelf (en/of anderen) niet meer voor de gek houden en steeds je best blijven doen.
Kortom: niet proberen een ander mens te worden, maar gewoon weer helemaal jezelf zijn.

Oh, wat een verademing. Niet meer op je tenen lopen, geen maskers meer dragen, geen glimlach op je lippen als deze niet van binnenuit komt, niet meer je adem en buik inhouden of je schouders optrekken.
Want wat word je moe van altijd anders zijn dan je eigenlijk bent …..

Ja maar, ik heb het heel mijn leven al zo gedaan, ik weet haast niet beter, hoe doe ik dat dan?

Beetje bij beetje.
Door te herkennen dat je het doet.
Door te herkennen hoe en wanneer je het doet.
Door je verlangen toe te laten dat je het anders wilt en ‘dichtbij jezelf’ wilt zijn.
Door te ontdekken wat je ertoe bracht en brengt om het zo te doen.
Door te ontdekken wat je weerhoudt om jezelf te zijn.
Door te oefenen met en bij andere vrouwen. Gewoon in alle eenvoud.

Langzaam maar zeker ga je ontdekken dat je meer lucht, ruimte, plezier, ontspanning, vitaliteit en levenslust krijgt.
Dus wat weerhoudt je nog?

Weggetjes naar mijn kracht
13 januari: het is de dag dat ik 30 jaar geleden moeder werd.

Ik was 23 jaar en ik ervoer tijdens de geboorte van mijn oudste dochter de enorme kracht die ik in me heb. Tot mijn groot verdriet stierf zij ruim 14 maanden later, onverwacht. Maar ook haar sterven deed die kracht in mij aanraken.
Haar geboorte en haar sterven herinnerden mij aan een kracht, die ik lang niet altijd kon en kan voelen. Maar sindsdien weet ik dat deze in mij is en gaandeweg de jaren weet ik er beter de weg naartoe te vinden. Want ze is er voor mij, die kracht staat tot mijn beschikking. Dus waarom zou ik haar niet gebruiken?

Ken je die kleine paadjes in bos, duin, veld of op de hei? Ze kronkelen door het landschap, lokken je en je twijfelt of het een echt wandelpad is. Dit zijn paadjes die ontstaan zijn, omdat een hert, haas of vos daar langs is gelopen. En doordat ze vaker dezelfde route hebben genomen is er gaandeweg een pad ontstaan. Dat noem ik een wildpaadje.
Ik vind het de leukste paadjes om te bewandelen. Ze roepen bij mij de behoefte aan avontuur op.

Ga je met me mee op avontuur? Nieuwe wildpaadjes aan leggen in jezelf.
Je bent gewend om altijd dezelfde route, hetzelfde pad te nemen. De dingen op dezelfde manier te doen. Dat is bekend, vertrouwd, daar weet je de weg. Je weet precies wat je kunt verwachten en soms is het eenzijdig of saai.
Zou je niet op avontuur willen gaan? Je horizon vergroten? Nieuwe gebieden willen verkennen? Ik neem mee “het bos” in! Je kunt er nieuwe dingen beleven, ontdekkingen doen, nieuwe uitzichten krijgen, wie weet kom je verrassingen tegen, onbekende routes ga je lopen, misschien zelfs in het “donker” of mogelijk kruist een wild dier je pad.

Het zijn allemaal beelden, die ik niet letterlijk zo bedoel. Maar met het verhaal, waarmee ik werk in de Ontembare Vrouwengroep, ga je ervaren hoe de thema’s in het verhaal van het boek in jouw leven spelen. Ga eens van het pad af en struin dwars door het wilde veld. Of kies een ander pad, waarvan je niet weet waar je uitkomt of neem een afslag.
Om nog even in de metafoor van het bos te blijven: Wat zou jij doen als je het donkere bos in wordt gestuurd? Hoe vind je daar de weg, zijn er nog andere wegen, wat kom je zoal tegen in jezelf?
Dat laat ik je ervaren. Je gaat ervaren wat jouw manier is die je gewoon is en mogelijk ontdek je dat er andere manieren zijn, die inmiddels beter bij je passen.

Met de verhalen uit De Ontembare Vrouw maak je echt een ontdekkingsreis. In jezelf, met een groep andere vrouwen. En ja, soms verdwaal je en weet je even niet hoe verder. Soms ben je moe en moet je uitrusten op een steen of stam. Soms heb je daar een bijzondere ontmoeting waardoor je andere gezichtspunten leert kennen en soms krijg je prachtige uitzichten.

En het nieuw-ontdekte pad, dat je leuker, mooier of korter vindt of dat beter bij je past, wordt naarmate je het vaker bewandelt steeds duidelijker, totdat het een duidelijk bekend pad is geworden. Je leert door nieuwe stappen andere wegen te vinden.

Zo is het ook gegaan met die kracht in mij. Eens heb ik haar in mezelf gevoeld. De eerste keer dat ik haar voelde overkwam het me. Maar ergens in mijn lichaam is die ervaring opgeslagen. Ons lichaam heeft een gevoelsgeheugen, waarin alle ervaringen worden opgeslagen. Gaandeweg mijn leven is er van zo’n wildpaadje naar mijn kracht een duidelijker pad ontstaan, dat ik gemakkelijker kan vinden en kan belopen. Gewoon doordat ik het steeds vaker heb bewandeld.

Dat is de reden dat ik niet alleen wil praten over de inhoud van een verhaal, maar je wil laten ervaren en voelen. Zo ga je wildpaadjes aanleggen in jezelf. En eenmaal aangelegd betekent het dat je ze terug kan vinden. In het begin is het nog wat onduidelijk, maar gaandeweg zal dit pad steeds duidelijker worden en gemakkelijker te vinden en te belopen.

Dus, ga je mee op avontuur?


Eigen – aardig
Misschien een beetje “eigen-aardig”, maar heimelijk had ik er plezier in. Het is een uiting van mijn creatief proces en een niet terugdeinzen voor wat men ervan zal vinden: de vrouwen, deelneemsters van de Ontembare Vrouwen Cyclus en/of jij, die dit leest en deze foto ziet.
Waar ik het over heb?
Ik had laatst een tafereeltje (zie foto) in het midden van de cirkel van de Ontembare Vrouwengroepen gemaakt, met daarin allerlei vuil uit de IJssel. Plastic dopjes, sigarettenpeuken, (snoep)verpakkingen, een plastic bekertje, een restant van een plastic flesje, etc. Ja, en alles bij elkaar gelegd had het wel wat viezigs.
Het thema van de bijeenkomst ging namelijk over de vervuiling van de (creatieve) levensstroom.
 
Toen ik vorige week langs de IJssel liep te struinen en de rotzooi uit de rivier verzamelde werd ik aangesproken door een vrouw. Ze vroeg me of ik niet zo’n grijpertje had om deze viezigheid mee op te rapen. Ik zei haar dat ik het niet erg vond om het met mijn blote handen te doen. Ik kon ze thuis weer wassen.
 
De IJssel is, na een lange droge periode waarin de stroom steeds smaller en ondieper werd, inmiddels weer aangezwollen tot een mooie gevulde stroom. En wat me opviel was hoe er op de oevers vlak langs het water, evenwijdig aan de rivier, een lange strook met takjes en vuil, dat uit de rivier kwam, lag. Wat een prachtige metafoor en voorbeeld, realiseerde ik me.
 
Hoe moeilijk blijkt het vaak voor vrouwen om hun ruimte in te nemen en te behouden. Allerlei invloeden maken dat een vrouw zich kleiner maakt, terugdeinst of zich terughoudt, niet zichtbaar durft te zijn, afwezig is en haar eigenlijke kracht, die in haar schuilt, niet toont.
Als dat te lang duurt, droogt ze op. Net als de rivier. Dat heeft effect op alle fronten: op haar emotioneel welbevinden, haar fysieke gezondheid, haar creativiteit en nog veel meer.
Het beeld wat ik hier bij de rivier zag, was hoe de rivier zelf, door haar ruimte weer in te nemen, alle rotzooi naar buiten werkt.
Vaak lijkt het als dat er van buitenaf iets moet veranderen, maar het is uiteindelijk de innerlijke kracht in de vrouw zelf die maakt dat ze haar ruimte weer inneemt.
 
En dat maakt dat ik zo’n plezier heb bij het maken van zo’n tafereeltje. Ik houd mezelf niet meer terug. Beeldend als dat ik ben ingesteld, vind ik het fijn om gerelateerd aan het thema iets in het midden te leggen. En hoe gekker of aparter hoe leuker en des te meer plezier ik eraan beleef. Waarom? Omdat ik voel dat ik het doe, ondanks een lichte schroom voor wat men ervan zal vinden. Yes!
Dat is wat De Ontembare Vrouw mij bracht en brengt: mezelf tonen. Ook daar waar het wat ongewoon, apart of ietwat “gekkig” is. Eigen – aardig.
 
Ook zin om meer in contact met dit stuk in jezelf te leven? Laat je inspireren door De Ontembare Vrouw!
 
 
 
Ervaringen als cirkels in het water
Het is alweer een tijd geleden dat ik naar de theatervoorstelling “For the time being”, onder artistieke leiding van Boukje Schweigman, ging. Nooit eerder zag ik een theaterproductie van haar hand. Ik was zeer onder de indruk. Het was een interactieve voorstelling, waarbij je als bezoeker deel uitmaakte van het theater. Ik werd als het ware meegezogen in wat daar gebeurde. Het was een kijken, contact maken en meebewegen of weer doorlopen. En het verrassingseffect was groot.

De regiseusse biedt een woordeloos theater aan. Dat doet ze omdat, zoals ze zelf zegt – via de beleving – de boodschap dieper binnen komt dan wanneer je met woorden zou werken. Met deze interactieve voorstelling kreeg ik, net als de andere toeschouwers, een ervaring aangereikt, voor eenieder verschillend en met mogelijk een ander inzicht.

Wat een mooie insteek van Boukjes theatervoorstelling! Het raakte me des te meer vanwege de ervaringen in het moment, die me lieten me voelen. Voelen wat het met me deed, daar te zijn, daar te kijken, te zien, daar deelgenoot van te zijn. En daarmee voelde ik ook: mijn grenzen, ongemak en schaamte, mijn nieuwsgierigheid, verwondering en speelsheid werden aangeraakt en mijn vreugde, verrast-zijn en dankbaarheid voor deze ervaringen, die me nieuwe (gevoelde) inzichten gaven.

Wat me verraste is de synchroniciteit met mijn manier van werken in de Ontembare Vrouwengroepen: ervaringen aanbieden. Vanwege het diepgevoelde effect.
Namelijk door ervaren kun je voelen hoe het verhaal raakt aan jouw eigen leven. Daar is geen goed of fout, daar speelt alleen de ervaring. En als zodanig biedt een verhaal je eigen inzichten en antwoorden.

Als ik werk met het boek De Ontembare Vrouw kies ik een verhaal, dat we in een periode van ruim 4 maanden gaan onderzoeken en ontdekken waar het raakt en wat het vertelt. Het zijn veelal universele thema’s die aan de orde komen.
In eerste instantie vertel ik je het verhaal, omdat het dan anders tot je komt dan wanneer ik het zou voorlezen of wanneer je het zelf zou lezen. Daarna deel je in de groep wat het verhaal in jou geraakt heeft. Want een verhaal raakt altijd: positief of negatief, mooi of stom. En het vertelt daarmee altijd iets over jezelf.

Elke bijeenkomst stel ik een ander thema uit het verhaal centraal. Daarbij bied ik uiteenlopende ervaringen die raken aan het gekozen thema. Dat kan zijn met dans, stem, aanraken, opdrachten, bewegen, rituelen, visualisaties, stilte. Net wat aan de orde is. Hierdoor ga je voelen hoe het thema in jouw leven een rol speelt en wat het je te vertellen heeft. Je krijgt nieuwe inzichten, niet met je hoofd, maar je lichaam laat je voelen wat het beste bij je past en wat je goed doet.
Eén van de deelneemsters verwoordde het alsvolgt: “De ervaringen bieden me een symbooltaal, waardoor ik mijn hoofd los kan laten en ik op zielsniveau geraakt word. Ze laten me voelen. En, ik kan ze weer ‘terugpakken’. Ze helpen mij om een soort innerlijke gevoelsbibliotheek op te bouwen, met positieve ervaringen, waaruit ik kan putten.”

Je lichaam heeft een gevoelsgeheugen, waarin alle gevoelservaringen liggen opgeslagen. Dat kan ook betekenen dat oude pijnlijke ervaringen aangeraakt worden. De nieuwe ervaringen die je in de groep opdoet maken dat je naar deze positieve ervaringen terug kunt grijpen. Hierdoor kunnen stap voor stap oude pijnlijke ervaringen en gewoonten plaatsmaken voor een andere manier van doen en zijn. In de veilige bedding van de groep kun je hiermee oefenen, zodat je het met de tijd kunt integreren in je dagelijks leven.
Ervaringen zijn op deze manier als het ware druppels in het stille water, die steeds grotere cirkels maken.

Baar-moeder
In het midden van de groep ligt een geïmproviseerde ‘wieg’, een kribbe of nog mooier, zoals de vrouwen het noemden, een baarmoeder.
Niet van te voren zo bedacht, maar hoe synchroon met deze periode van het jaar, waarin we vieren dat het licht of in christelijke traditie het kind Jezus geboren wordt.
Het thema van deze bijeenkomst was de “kinderen”, in de breedste betekenis, zij die uit jou voortkomen, die in jou gegroeid zijn en die je gebaard hebt: van echte kinderen tot en met je creaties en projecten, etc.
In het verhaal dat centraal staat in deze cyclus, uit het boek de Ontembare Vrouw, worden de kinderen in de rivier gegooid en ze verdrinken….

De vraag aan de vrouwen was om hun “kinderen” en scheppingen, levend of niet, gelukt of mislukt een plek in het licht te geven. Meestal vertellen we graag over dat waar we geslaagd in zijn en waar we trots op zijn en niet over dat wat niet gelukt is of weer ten onder is gegaan of zelfs is gestorven. Maar juist deze laatsten, die dan in de onderstroom terecht komen, hebben ons mede gemaakt tot wie we zijn en ze hebben ons gebracht tot waar we nu zijn.

In mijn eigen leven hebben mijn gestorven dochter, evenals de projecten die helaas met veel pijn en tranen weer ten onder zijn gegaan, mij de grootste lessen gegeven en hebben me mede gebracht tot waar ik nu ben.
We leren veel van onze kinderen en vaak het meest van dat wat niet (alleen maar) goed is gegaan.

Dank je wel, lieve vrouwen, voor je bereidheid om deze rijkdom aan het licht te brengen. Het erkennen en in het licht brengen van ál dat wat uit jou ‘geboren’ is, zal je levensstroom beïnvloeden.

 
 
Wie wijst de weg?
Soms hoor ik vrouwen vertellen over een verlangen naar iets in zichzelf dat ze verloren zijn. Ze zoeken al hun hele leven lang, maar weten niet precies waarnaar. Andere zijn altijd moe of uitgeput en hebben een gebrek aan levenslust. Ze verlangen naar levens-zin en inspiratie. Weer andere vrouwen voelen zich gevangen of zitten vast. Maar de draden of de kooi zijn onzichtbaar. Wat houdt hen tegen? Ook wel zeggen vrouwen iets te hebben geofferd wat hen dierbaar was, bewust of onbewust, in de hoop op beter. Maar dat beter is niet gekomen. En soms voelen vrouwen zich zo uitgemergeld, dat het is als dat er geen vlees meer aan hun botten zit.
Ik herken de hierboven genoemde thema’s in mezelf. Ook voor mij was het zo. En omdat patronen diep zitten, voel ik met periodes opnieuw een innerlijk zoeken naar waar het dan over gaat. In ieder geval weet ik inmiddels dat op zo’n moment de “ontembare vrouw” mij de weg kan wijzen. Al de verhalen in het boek De Ontembare Vrouw vertellen iets over deze verstrikkingen in het leven van een vrouw.
Ze is haar grootste schat verloren, zit gevangen in haar eigen kooi, heeft haar grootste goed geofferd, maar het bleek een vergissing en ze is uitgeput of uitgemergeld geraakt, OMDAT ….. ze vergat wie ze werkelijk was ..…
Het boek De Ontembare Vrouw vertelt over deze verliezen en de redenen die daartoe kunnen leiden, maar ook over hoe je haar – je ware natuur – weer kunt terugvinden. Zij leeft je voor, inspireert en enthousiasmeert je. Ze wijst je de weg hoe het is om weer in contact te zijn met deze vitale levensbron in jezelf.
De ontembare vrouw wakkert je moed aan en je vertrouwen; ze fluistert je in om door te gaan en niet op te geven; ze doet je kleine – soms bijna dovende – vlammetjes tot een vuur oplaaien; ze laat je bloed sneller stromen en je hart sneller kloppen; en ze leert je te leven met de weersomstandigheden en de seizoenen; ze verleidt je om gek of “anders” te doen, omdat je dan helemaal bent die je bent; en ze herinnert je eraan te vertrouwen op je diepste bron: Zij Die Weet, je intuïtie.
In mijn leven is ze niet meer weg te denken. Zij heeft me al zoveel gegeven en doet dat nog steeds. Zoals op de cover van het boek geschreven staat: “De Ontembare Vrouw is niet zomaar een boek. Het is een geschenk van diepe wijsheid, inzicht en liefde. Een openbaring van iemand die de bronnen kent.” (Alice Walker)
Elk verhaal belicht vanuit een andere hoek hoe weer in contact te komen met je eigen vitale levenskracht.
Het boek vertelt over de ontembare vrouw als archetype, dat in iedere vrouw leeft. Soms onbekend, vaak teruggetrokken of verdrongen. Door haar in jezelf toe te laten en haar in jezelf tot leven te wekken, ga je ontdekken dat je leven veel leuker, levendiger, vitaler, creatiever, spannender, avontuurlijker wordt.
 
 
 
Onder de loep nemen

Eén van de mannen van het mooie landgoed Midgaard, waar ik heel graag en dikwijls kom, heeft mijn ogen en hart geopend voor het héle kleine leven. Voor mensenogen meestal te miniscuul om deze wondertjes echt te beschouwen, dus maken we gebruik van loepjes en ook van de camera-app op onze
smartphones, waarmee je kan inzoomen.

Er ontvouwt zich aan mijn ogen een wereld, rijk aan kleur en vorm: ragfijne draden; kleine bekertjes, mondjes of openingetjes; schitterende kleuren van oranje, groen in vele tinten, van hagelwit tot lila; mosjes lijken zo op palmbomen; kleine scheurtjes en openingetjes in basten van bomen tonen als diepe kloven en spelonken; onder de basten vinden we gangenstelsels die lijken op mooie bladnerven; evenals de mini-nestjes van een of ander insect, die verborgen liggen onder de bast. Kortom, er openbaart zich een wereld van leven, waaraan ik meestal voorbijga. Zichtbaar voor mij dankzij de mogelijkheid van het uitvergroten.

Dit ragfijne leven is een mooie metafoor voor wat we in de Ontembare Vrouwengroepen doen. We nemen hier onze innerlijke bewegingen onder de loep. Bewegingen, waarvan we vaak bewust geen weet hebben over wat en hoe we het doen. Je lichaam volgend doet je zien wat er speelt of wat er weggehouden wordt, welke onderstromen er meebewegen in jouw grote geheel.
Het zijn de ervaringen, die ik in een cyclus aanbied, die dit ondergrondse of bodemleven openbaart. Vanuit ons hoofd hebben we een ideaalbeeld hoe we het graag zouden doen. Maar ons lichaam vertelt hoe het echt is. Het toont door een subtiel gebaar of een houding, bijvoorbeeld dat je het zelf wilt doen en niet geholpen wenst te worden; of juist het tegenovergestelde: dat je steun gaat zoeken als het wat lastiger wordt; en hoe je hoofd de controle overneemt i.p.v. op je lichaam te vertrouwen; of hoe je letterlijk je last ver-draagt en van je afhoudt, terwijl het lichter wordt als je deze bij of tot je neemt.

Zelf word ik er altijd heel blij van om op deze manier mijn bewegingen te ontdekken. Het is zo dichtbij en ik kan en hoef het niet te verbloemen. Het geeft me inzicht in mezelf en i.p.v. mezelf erover te veroordelen kan ik compassie voelen. Ik kan er niet om heen, dat hoeft ook niet meer, mijn lichaam vertelt het me: zo is het.

Het onder de loep nemen van je eigen bodemleven en je eigen onderstromen helpt je een rijke variëteit in jezelf ontdekken. Kleuren en vormen, levensstromen en diepten waar je eerder mogelijk geen weet van hebt.
In de Ontembare Vrouwengroepen ga je hierin ontdekken. Eén verhaal uit het prachtige boek de Ontembare Vrouw staat gedurende cyclus centraal. Het is mijn wens dat je gaat ervaren wat de beelden in het verhaal jou vertellen over jezelf. Dat doen we via verschillende creatieve werkvormen. Je duikt zo met een groep vrouwen, die je steunen, spiegelen en bemoedigen in je eigen verhaal.

Tranen
Toen ik vandaag in het boek De Ontembare Vrouw las, begonnen op een gegeven moment mijn tranen te stromen. Wat ik daar las, is zo herkenbaar en het raakte me.

Clarissa, de schrijfster, schreef over het deel in jezelf waarin je jezelf afbreekt en als het ware ‘vergiftigt’.
Al lezende maakte ik contact met een periode in mijn leven, waar ik nooit goed genoeg was, altijd dacht dat ik geen waarde had en angst had om te falen. Dit ondermijnde mij in heel veel doen en laten. Het verlamde me en ik durfde niet meer in beweging te komen.
Al lezende kon ik de pijn van die stagnatie weer voelen. Alsof er een vergrootglas boven dit stuk werd gehouden.
De stroom van mijn tranen toelatend, hielp iets in mij te doen stromen. Bovendien lieten mijn tranen me helder voelen dat er iets is waar nog licht op mag schijnen.
Want ja, dit kritische stuk komt best nog wel eens langs. Maar het overheerst me niet meer zoals het eerder deed.

Net teruggekomen van vakantie voelde ik dat ik moest zoeken in mezelf hoe mijn stroom in het dagelijks leven weer op te pakken. Dat ondermijnende stuk lag daarbij op de loer, ik voelde de aanwezigheid ervan. Wetende dat dit negatieve stuk in mij bestaat, is het steeds weer een kunst om het te herkennen en niet als ‘waar’ aan te nemen.

Zo word ik keer op keer geraakt door dit prachtige boek, “een geschenk van diepe wijsheid, inzicht en liefde.” (Alice Walker). De Ontembare Vrouw wijst me de weg en laat me zien hoe ik andere keuzes kan maken. Fijn om dit met andere vrouwen te delen en jou te inspireren hetzelfde te doen.

Glimlach
Met een glimlach op mijn lippen loop ik door ons huis. Mijn huid voelt zacht, mijn ogen stralen, mijn hart maakt kleine jubelsprongetjes. Waarom? Omdat ik doe, wat zo dichtbij mezelf ligt, dat ik niet anders hoef te zijn. Daar word ik blij van!

Vanmorgen waren hier de vrouwen van één van de Ontembare Vrouwengroepen, die ik begeleid. Het was voor hun de eerste bijeenkomst. Deze stond in het teken van kennismaken. Kennismaken met elkaar, met het boek De Ontembare Vrouw, met het verhaal dat centraal staat en de thema’s die daarin spelen. Het verhaal, dat ik vertelde, raakte en maakte veel los. En deze zo eigen vrouwen deelden meteen al hele persoonlijke ervaringen uit hun levens.

Jarenlang heb ik gedacht: later als ik groot ben dan …. Tja, wat dan?
Want, dat wat ik toen deed was iets waarbij ik voelde dat ik niet “uit de verf” kwam, waarin ik me op één of andere manier klein(er) maakte, waarbij ik voelde: “Wel leuk, maar …. Ik heb meer in mijn mars; ik kan het niet helemaal op mijn eigen manier doen; ik word gek van de regelgeving; of ik doe wel hoe het hoort, maar waar blijf ik zelf? ; en, doe ik het wel goed genoeg? ”
Maar wat moest ik dan? Wachten tot later, tot het moment dat ik het zelfvertrouwen, de moed of genoeg ervaring zou hebben, zo dacht ik.

En nu?
Ik heb een vorm van werken zelf “bedacht” of (uit)gevonden, ik volg mijn eigen inspiratiestroom, ik ontdek mijn eigen-wijsheid en mijn eindeloze creativiteit.
Alles wat ik doe toets ik aan mezelf. Ik bedenk niet zozeer iets, maar stel mezelf steeds de vraag: hoe is het voor mij? Hoe speelt het in mijn leven? Hoe ervaar ik het?
In die zin maak ik mezelf niet groter en ook niet weer kleiner. Het komt van heel dichtbij mezelf. Daardoor geloof ik in wat ik doe. En steeds weer stap ik het onbekende in en zet ik nieuwe stappen. Dat houdt het fris en opwindend.

En, ik doe het niet alleen. Om mij heen leven mensen, die in mij geloven.
Ook de vrouwen weerspiegelen mij dat het zinvol is wat ik hen aanreik. Ik ervaar het met hen als een dans van geven en ontvangen. Als de vrouwen niet konden ontvangen van wat ik bied, zou ik niet kunnen geven. En andersom geven zij mij, wat ik van hen mag ontvangen.
Bovendien, misschien klinkt het gek, ik voel me geleid. De Gayatri, een gebed dat zich richt tot de zon, is voor mij daarin een fijne inspiratiebron:

“Jij, die de bron bent van alle kracht,
Wiens stralen de hele wereld verlichten.
Verlicht ook mijn hart,
Zodat het ook jouw werk kan doen.”

Wat dat is wat ik doe en me zo blij maakt?
Ik organiseer Ontembare Vrouwen Groepen.
In een Cyclus van 7 bijeenkomsten, verdeeld over 4 à 5 maanden duiken we met één verhaal uit het fascinerende boek de Ontembare Vrouw in onze persoonlijke levensverhalen: wat weerhoudt je en wat inspireert je om te gaan leven vanuit je eigenheid.

En hoe dat zo is gekomen?
Het is De Ontembare Vrouw, ook de Wildevrouw, die ook mij steeds inspireert en aanmoedigt om mijn eigenheid te leven. Zo nauw te luisteren naar wat bij me past. Echt dat te doen en geven van wie ik ben. Niet groter en niet kleiner. Wel voelt het soms groots aan, omdat ik me lang kleiner heb gemaakt. Niet meer terug te schrikken van nieuwe stappen die gezet mogen worden en ontdekken dat het doen van spannende dingen me juist veel krachtiger, steviger en vrijer maakt. En dat geeft levensvreugde!
Het geheim zit ‘m vooral in: het is goed genoeg, ik ben goed genoeg.
En soms zijn er dagen dat ik dat weer even kwijt ben. Zeker, dat is er ook.

Maar nu glunder ik nog even door van oor tot oor. Dankbaar genieten!

Jouw verhaal doet ertoe!
Soms gebeurt het dat één van de vrouwen zich afmeldt voor de bijeenkomst Ontembare Vrouw: ziek, niet lekker met vaak ook een psychische reden, die daar onder ligt. Hoewel ik weet dat de vrouwen meestal graag komen en ik kan aanvaarden dat het soms gewoon zo is, denk ik ook wel eens: Hé, wat jammer, een gemiste kans. Zonde als je een bijeenkomst mist!

Als ik de vrouwen hierover spreek, zeggen ze vaak dingen als: ik voel me bezwaard naar de groep, mijn verhaal is te groot, ik wil de vrouwen niet belasten met mijn verhaal…
Oh lieve vrouwen, wat zonde dat je je laat weerhouden, dat je de ruimte die er (ook) voor jou is niet pakt en je verhaal vertelt.

De Ontembare Vrouwengroepen zijn groepen waarin ik werk met het gelijknamige boek De Ontembare Vrouw. Mijn intentie en bedoeling is om niet óver het gekozen verhaal te praten, maar om een veilige bedding te creëren, waarin de vrouwen zich voelen uitgenodigd om te vertellen over zichzelf. De verhalen in het boek zijn verhalen met universele vrouwenthema’s. Ieder verhaal heeft haar eigen karakter. We “spelen” met de thema’s, soms luchtig, met humor, dan weer verstild of ook wel worden de vrouwen diep geraakt. Maar altijd vanuit het vertrouwen in de bewegingen van het leven zelf. Hoe meer je er zelf in brengt des te meer het verhaal voor je gaat spreken en haar werk kan doen.
En zo werken de verhalen verdiepend en helend in de persoonlijke levensprocessen van de vrouwen.

Dat geldt ook voor mijzelf, ook in mijn eigen leven doen de verhalen hun werk.
Door het werken met deze verhalen, daarmee bedoel ik in eerste instantie het innerlijk werk dat ik verricht, krijg ik steeds vaker antwoorden op persoonlijke vragen, zie ik weer de richting die ik te gaan heb, voel ik me aangemoedigd om mijn stappen te zetten en krijg ik steeds meer vertrouwen in het ritme van mijn leven.

Vrouwen komen soms met schokkende, dieprakende ervaringen. Nooit heb ik een vrouw horen zeggen dat het verhaal van een andere vrouw te veel of te groot voor haar was. Eerder vonden vrouwen het bijzonder, dat een vrouw haar het vertrouwen schonk om dit met haar en de andere vrouwen in de groep te delen. Bovendien is er ruimte voor de verscheidenheid. Ook de zogenaamde “kleinere” verhalen kunnen grote impact op iemands leven gehad hebben, wat een openbaring kan blijken voor de andere vrouwen.
En, in elk verhaal van een ander kunnen weer sleutels liggen, open deuren te vinden zijn voor jezelf of ligt het zaad voor een nieuwe kans.

Voor mij hoef je “het” niet te weten of te kunnen, mag je het niet-weten en kan je verhaal met horten en stoten tevoorschijn komen. Er is geen goed of fout. Steeds weer, in alles wat ik aanreik, wat het ook is, gaat het over de ervaringen: wat beleef jij eraan, wat roept het bij jou op?
Je bent een uniek mens, laat daarom jouw ervaring in haar uniciteit voor zich spreken.
Dus als je niet lekker bent of het moeilijk hebt: voel je welkom mét je verhaal. Of heb je het idee dat je niet creatief genoeg bent of dat je stem niet om aan te horen is? Kom gewoon met wat er is en ontdek jezelf met respect voor je eigen verhaal. Je eigen verhaal is uit het leven gegrepen. Het heeft aandacht, lucht en ruimte nodig. Het wil gevoeld, gehoord, gezien worden.
En niet lekker of een pijn hier of daar? Soms gaan vrouwen erbij liggen, ook op deze manier kan je aanwezig zijn en kun je naar elkaar luisteren.

Kortom, je bent welkom met je verhaal – van harte – want jouw verhaal doet ertoe!

Levenslust
Sinds mijn twintiger jaren, misschien zelfs wel eerder, heb ik een fascinatie voor alles wat met sterven te maken heeft. Dit bracht me destijds op het idee om met stervenden te gaan werken. Ik wilde dichtbij stervenden zijn: voelen, ruiken, horen, ‘proeven’ en zien wat er gebeurt in het sterven, in het maken van de overgang van deze wereld naar …. een andere wereld? Wat gebeurt daar? Het ene moment noemen we het levend en het volgende moment dood. Wat is het verschil, waar ligt die grens of overgang? Hóe maakt een mens of een dier deze overgang? Het is een mysterie waar niet voor niets veel over gesproken en geschreven is en wordt.
Ik vergelijk het met een geboorte. Het verschil is dat bij geboorte een ziel het leven in – en aangaat en bij sterven het (aarde)leven verlaat. Beide momenten hebben iets van hetzelfde mysterie.
In de jaren dat ik voor mijn werk veel bij bevallingen aanwezig was, kon ik voelen hoe de dood altijd ook een rol speelde bij deze krachtige en kwetsbare gebeurtenis.

Maar er was ook een andere reden dat ik met stervenden wilde werken. Ik wilde als het ware een stukje meevaren op de zee van de stervenden.
Dat verlangen om mee te varen had te maken met de ondraaglijkheid van mijn aardse bestaan, dat was me vaak te groot. Zo was het.
Er is iets veranderd. Niet dat het sterven me niet meer fascineert. En nog steeds vind ik het fijn om af en toe in te vallen in het hospice. Maar er is nu geen “trek” meer, die me roept. In die zin is het klaar.

Het boek De Ontembare Vrouw heeft daar verandering in heeft gebracht. Sterker nog: ze brengt me in contact met mijn plezier, mijn genieten, mijn speelsheid en mijn vrije expressie en doet mij bruisen. En ook met het vertrouwen op mijn eigen ritme: het ene moment meer naar binnen gekeerd, met soms een afdaling naar de ‘onderwereld’ – de wereld waar de ziel diepe processen doorleeft -, om daarna weer boven en naar buiten te kunnen komen en het leven te leven.
Kortom, de Ontembare Vrouw geeft mij levenslust.

Hiervan wil ik graag delen met andere vrouwen. Dat doe ik op een veelzijdige manier door te werken vanuit mijn speelkracht en het expressie geven aan mijn authentieke zelf én jou, vrouw, uit te nodigen datzelfde te doen en daar in te ont-dekken.
Ingrediënten van een Ontembare Vrouwen Cyclus zijn: Ont-dekken, creëren, je stem laten horen, dansen, niet weten, lachen, ‘ont-remmen’, huilen, spelen, openen, gehoord worden en luisteren, onthullen, zichtbaar zijn, aangeraakt worden en aanraken, gek doen, eigen-zijn, diepduiken en bovenkomen, ontluiken, vernieuwen ….

Er doorheen kijken
Als je kijkt naar deze foto: wat zie je dan?
De beukentakken op de voorgrond, de bloemen aan de waterkant, het weiland daarachter, het groene gras of het licht op de bomen op de achtergrond, of …
Ik ben benieuwd wat jij ziet.
Ieders blik zal ergens anders op vallen. En ook, per moment dat je kijkt kan je wat anders zien.
Met ‘luisteren’ kan het net zo gaan. De ene keer, wanneer je een verhaal hoort of leest, kan je iets anders ‘horen’ dan een volgende keer. Het is net waar je je op dat moment voor opent.

Zo is het ook met de verhalen in het boek De Ontembare Vrouw: kan je er doorheen kijken of luisteren? Kan je zien, horen en voelen wat een verhaal jou te vertellen heeft? Gewoon naar waar het jou raakt. Positief of negatief. Daar waar het je raakt, vertelt het iets over jezelf. Als je zo luistert of ‘kijkt’ ontdek je dat je in een verhaal de sleutels of deuren kan vinden, die je brengen naar eigen antwoorden. Vaak zijn ze te vinden op onverwachte plekken.
De misschien oppervlakkige beelden blijken metaforen te zijn, waarin diepere lagen en geheimen verscholen liggen.
De mens-etende heks blijkt een inwijdster te zijn in je vrouw-zijn; of de man in zwart gekleed in het bos – ook wel de duivel – geeft je aanleiding om nu echt je eigen weg te gaan en nieuwe wegen te gaan bewandelen; het verlies van de huid van Zeehondevrouw moedigt ook jou aan weer terug te keren naar je eigen natuur.

Zelf word ik elke keer weer diep geraakt door de geheimen die in de verhalen van dit alom prachtige boek met diepe wijsheid verscholen liggen. Deze openbaren zich aan jou wanneer je door de eerste beelden heen kan kijken. Dan is het een boek met puur goud.
En dat wil ik graag delen. Met jou, vrouw!
Vandaar dat ik een paar jaar geleden ben begonnen met het organiseren van Ontembare Vrouwen Groepen.

Na de zomer, in september start ik weer 2 nieuwe cyclussen in Zutphen: op dinsdagmorgen en op zaterdagmorgen. Eén keer per drie weken, zeven bijeenkomsten, komen we een ochtend bij elkaar en verdiepen we ons in een verhaal.
Ik reik je ervaringen aan, waarbij de thema’s die in het verhaal voorkomen voor jou persoonlijk gaan spreken. Via delen, luisteren, dansen, stemwerk, creativiteit, opdrachten, visualisaties, stilte gaat het verhaal zo voor je werken.

Stilstaan en bewegen
Een tijdje geleden was ik naar een theatervoorstelling waarbij de acteurs in de zaal stonden – stil – als waren ze een standbeeld. Met een uitgesproken blik en houding. Eindeloos stonden ze daar. Zo lang dat ze begonnen te trillen en beven en te kwijlen. Geen millimeter kwamen ze in beweging, geen geknipper met hun ogen. Hun blik en houding fixeerden ze in één moment.
Wow, wat een uithoudingsvermogen en een krachtinspanning voor deze acteurs.
Door naar ze te kijken en te zien wat er met hen gebeurde ging ik beseffen wat het vraagt en kost om letterlijk stil-te-staan. Eerder had ik me dat nooit zo gerealiseerd. En ook, waar het lichaam uiterlijk stilvalt gaat de beweging van binnen gewoon door: sappen die stromen, kleine spieren die bewegen. Het kan niet gestopt worden. Waar leven is, is beweging.

Echt stilstaan, al je reflexmatige bewegingen negeren, is voor een mens in wezen onnatuurlijk. Toen ik eens poseerde voor een kunstenares vond ik het al moeilijk om lange tijd stil te zitten, niet te bewegen. Laat staan niet te knipperen, slikken, krabben… En dan nog te bedenken in welke houding ik het een lange tijd uit zou houden?

Weliswaar maak je met regelmaat een pas op de plaats, waarbij de uiterlijke beweging naar binnen kan gaan om stil te staan bij hoe het met je is. Soms wordt deze beweging van “stilstand” versterkt of uitvergroot, doordat je ziek wordt, een ongeluk(je) of een burnout krijgt. Ook zien we deze vorm van “stilstaan” terug in de cyclus van de seizoenen, van de maan, of voor een vrouw in haar menstruatiecyclus. Tenminste als je daar naar leeft. Bij deze natuurlijke cyclussen is stilstaan een naar binnen keren, om vervolgens weer ten volle naar buiten te kunnen komen. In het stilvallen lijkt dan uiterlijk niets te gebeuren, maar ondertussen kunnen er allerlei onzichtbare processen plaatsvinden. We noemen het een stilstaan, even niets doen. Van binnen vindt er wel degelijk beweging plaats.

Er is ook een ander soort stilstaan. Letterlijk niet meer weten welke kant op te moeten, geblokkeerd zijn, niet meer in beweging kunnen komen. Eén van de redenen die dat stilstaan veroorzaken is weerstand. 
Weerstand ken ik heel goed. Voor mij komt weerstand vaak voort uit angst. Vroeger was ik vaak bang voor verandering, ik verzette me. Wat een inspanning kostte het om daar mee om te gaan.

Jaren geleden, toen ik in crisis was, heb ik me gewijd aan mijn eigen biografie. Lange tijd heb ik in sessies stukje bij beetje verteld over mijn leven, met foto’s erbij. Toen ik na anderhalf jaar sessies terugkeek op mijn leven was er een rode draad: als ik letterlijk in beweging kwam, kwam er weer iets opgang. Stil gaan zitten, niets doen en afwachten versterkte mijn angst, maakte me somber en versterkte mijn blokkade. Uit mijn biografie bleek dat letterlijk bewegen een goed medicijn voor mij was, wanneer ik vastliep. 
Nu houd ik erg van wandelen en dansen, dus dat was voor mij een mooie manier om in beweging te komen.
Door die voorstelling ging ik beseffen wat een kracht en energie ik gebruikte bij mijn stilstaan, niets doen. Het was een soort bevriezen.

Mensen zijn bedoeld om te bewegen. En die beweging heeft zijn eigen ritme: groot en klein, naar buiten en weer naar binnen. Met aandacht en respect voor dat eigen ritme is het niet nodig om letterlijk lange tijd stil te moeten vallen. Maar kan er in de hele kleine bewegingen, die lijken als stilstaan, heel veel gebeuren: verzamelen, vullen en vol worden, rijpen en een eerste ontkiemen.

Zo is het ook met vakantie: een moment om de grote bewegingen in werkzaamheden naar buiten voor een periode te laten rusten, opdat je de beweging naar binnen kan maken door te wandelen, te lezen, in de zon te gaan zitten, een fijn gesprek te voeren, lekker uit te slapen.

In mijn Ontembare Vrouwengroepen werken we met dit ritme. Door de verhaallijn, die ik volg in een cyclus, komen er allerlei thema’s aan de orde. Aan deze thema’s gerelateerd bied ik ervaringen aan, die je de raakvlakken doen voelen van het verhaal uit het boek de Ontembare Vrouw, met jouw persoonlijke leven. Ze laten je naar binnen gaan om te ervaren wat er in je leeft en (nog) gevoeld wil worden.
Zo werkt het verhaal voor je en zet het je in beweging. Eerst zijn het misschien kleine interne bewegingen, voor de buitenwereld niet direct zichtbaar, maar die effect hebben op je leven en je op je eigen moment en in je eigen tempo naar buiten toe ook in beweging doet brengen.

Levende Legende

Laatst viel mijn oog op een ware oude dame van 85+. Kromgebogen over haar rollator, schuifelend door de gangen bewoog ze zich schoorvoetend voort.
Bij het aanschouwen van deze broze gerimpelde schoonheid op leeftijd ontvielen mij de woorden “zie daar een levende legende gaan”.

Regelmatig wordt mijn aandacht getrokken als ik naar mensen kijk. Jong en oud. 
Wanneer ik naar het journaal kijk, mis ik nogal eens de nieuws-boodschap. Ik word gebiologeerd door dat wat niet gezegd wordt, door dat wat er onbewust mee komt. 
Ik word geboeid, geraakt en ben nieuwsgierig door wat ik zie en waarneem. Wat ik zie is die specifieke eigen manier van lopen, bewegen, kijken, de mimiek of soms juist het ‘stilvallen’ van (delen van) het lichaam. Dat wat uniek is aan een mens met haar of zijn bijzondere eigenheid ervaar ik als schoonheid.
 Bij mij rijst de vraag: wat maakt dat deze mens het doet, zoals hij of zij het doet? Wat vertelt deze mens, vaak zonder het zich bewust te zijn, mogelijk zelfs ongewild via het lichaam?

Ons lichaam is drager van alle ervaringen, die we gedurende ons leven op doen. Tot in onze cellen en botten dragen we deze levenservaringen met ons mee. Ons lichaam heeft een geheugen en draagt een scala aan verhalen in zich mee. Grote en kleine, hartverscheurende en hartstochtelijke, grappige en nare, tedere en grove verhalen. Ons lichaam openbaart via allerlei wegen iets van onze persoonlijke verhalen.
Het juk dat te zwaar is geweest, kromt de schouders; de alertheid, die soms zo nodig is geweest, doet de ogen priemen; de moedeloosheid kan het hoofd doen hangen; het ongeuite verdriet doet de hals verstrakken; het diepe vertrouwen, ondanks alle ervaringen, brengt een diepe ademhaling vanuit de buik met zich mee; de grote hartekracht laat de ogen glanzen.

Zo kijkend naar mensen, voel ik mezelf mild worden, zonder oordeel. Want de mens laat via deze weg iets zien van zijn/haar persoonlijke ‘geheim’. Dat vraagt om respect. Het is niet goed of fout. Het is wat het is.
Ik ben nieuwsgierig naar de ware verhalen, die in de mensen schuilgaan. Ieder mens draagt een eigen verhaal in zich. En ieder mens heeft een eigen manier van om te gaan met de levensverhalen. Dat maakt een mens zo eigen, uniek en authentiek.

Dus, als je een mens ziet staan of gaan, realiseer je: het is een LEVENDE LEGENDE!

Betekenis geven aan je eigen verhaal!